Waarnemen

Dit is het Oud-Chinese karakter voor 'waarnemen'.

Het bovenste deel van het karakter staat voor 'leren'; de twee handen met daartussenin de dubbele X-vorm symboliseren de wisselwerking tussen leraar en leerling.
Het onderste deel is een sterk vereenvoudigd weergegeven mens met een groot oog. Het staat voor 'zien' en 'ontwaken'.

Waarnemen is geen passief proces, zoals een camera die beelden registreert of een microfoon die geluid opvangt. Waarnemen is veeleer een actief gebeuren; je gaat een interactie aan met de wereld om je heen en intussen let je goed op wat er gebeurt. En als je bereid bent om je opvattingen te herzien als ze niet stroken met wat je waarneemt, kom je tot inzicht.
Hoe dieper je inzicht in hoe de dingen in het leven werken, hoe beter je in staat bent om met de wisselvalligheden van het leven om te gaan.

_________________________________________

Het karakter is nagetekend uit:
Deng Ming-Dao, Iedere dag Tao, leven in balans en harmonie. Deventer, 1997.

Militante yogi's

Het is onvoorstelbaar maar waar, in India is er een yogagoeroe die de wapens wil opnemen om het Indiase bewind omver te werpen. Dat las ik tenminste onlangs in de Metro¹. Ik vraag mij dan af: hoe kan iemand nu oorlogzuchtige motieven hebben en tegelijkertijd beweren aan yoga te doen? Mij lijkt dat gewoon onmogelijk.

Hoewel streven naar geweldloosheid een zeer belangrijk aspect is van yoga (het wordt genoemd in de Acht Ledenmaten van Yoga van Patanjali²), is het ook voor een yogabeoefenaar onontbeerlijk fysiek en mentaal weerbaar te zijn. Maar hoe kun je dit verenigen met vredelievendheid?

Een paar weken geleden schreef ik over de levensbeschouwelijke fragmenten uit de serie Kung Fu op YouTube. Twee van deze fragmenten werpen wellicht licht op de zaak.





In het eerste fragment wordt gezegd dat het beter is om een aanval te ontwijken in plaats van er vol tegenin te gaan en dat het makkelijker is om een kracht af te buigen dan te stoppen. In het tweede fragment vraagt de jonge Caine zich af hoe je nu het pad van vrede kunt bewandelen als er mensen zijn die je weerstreven. Master Po antwoord hierop dat als je hart één is met de natuur er geen geweld is, ook al is je lichaam in strijd verwikkeld. Als je hart echter niet één is met de natuur, dan kan je lichaam weliswaar in rust zijn, maar dan is er toch geen vrede.



_________________________________________


¹ 'Yogagoeroe op de bres', Metro 9 juni 2011. Klik hier om dit krantenartikel te lezen.

² Zie het artikel 'De Acht Ledematen van Yoga' op deze blog.

De Vijf Elementen

Naast de theorie van Yin en Yang (zie 'Yin & Yang', 11 augustus 2010) spelen in het Chinese denken de Vijf Elementen een grote rol.
De Vijf Elementen zijn:

• Hout
• Vuur
• Aarde
• Metaal
• Water

Deze Vijf Elementen moeten niet verward worden met het Westers/Indiase idee van Vijf Elementen (Vuur, Aarde, Water, Lucht en Ether). Anders dan bij het Westers/Indiase systeem zijn Chinese Vijf Elementen geen onveranderlijke 'oersubstanties' waar alles verondersteld wordt uit te bestaan. De Chinese Vijf Elementen vertegenwoordigen de fasen waarin een proces kan verkeren. Het is een dynamischer model dan het Westers/Indiase systeem, want het ene element gaat over in het andere en ze beïnvloeden elkaar.

De Vijf Elementen theorie worden op allerlei zaken toegepast: op geneeskunde, vechtkunst, feng shui (= het harmonisch inrichten van landschappen en huizen), etc. Het meest duidelijke voorbeeld om de Vijf Elementen te illustreren is het verloop van de seizoenen.

Zo hoort de lente bij het element Hout, want alles begint te groeien en te bloeien. De zomer staat in het teken van het element Vuur; de natuur is dan op haar hoogtepunt. Na de uitbundigheid van de zomer, stabiliseert de energie zich in de nazomer. Het element Aarde – bij uitstek het element van stabiliteit – is daarom verbonden met de nazomer. Als in de herfst de energie zich meer naar binnen toe begint te concentreren, doet het element Metaal zich gelden. Tot slot hoort de winter bij het element Water. De naar binnen toe geconcentreerde energie is naar beneden gedaald.

Wat de Vijf Elemententheorie zo interessant maakt is het feit dat de elementen op elkaar inwerken. Ze kunnen elkaar versterken (versterkende cyclus) en ze kunnen elkaar ook verzwakken (verzwakkende cyclus) .
De Versterkende Cyclus: Hout versterkt Vuur, Vuur versterkt Aarde, Aarde versterkt Metaal, Metaal versterkt Water, Water versterkt Hout.
De Verzwakkende Cyclus: Hout verzwakt Aarde, Aarde verzwakt Water, Water verzwakt Vuur, Vuur verzwakt Metaal, Metaal verzwakt Hout

De Versterkende- en de Verzwakkende cyclus kunnen weergegeven worden in het onderstaande diagram:



In de Chinese geneeskunde wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de Versterkende- en de Verzwakkende Cyclus. Elk orgaan wordt namelijk met een element geassocieerd. Als bijvoorbeeld een 'Vuur' orgaan te sterk werkt, dan kan deze afgeremd worden door een 'Water'orgaan te versterken. (Water verzwakt immers Vuur). En als een 'Hout' orgaan te zwak werkt, kan het helpen om ook een 'Aarde' orgaan te behandelen (Aarde versterkt immers Hout). Dit is natuurlijk een wel heel eenvoudige voorstelling van zaken, maar het laat zien dat de Vijf Elementen theorie een holistische aanpak mogelijk maakt.

In het boek 'Elk seizoen in je element' van Gonnie van de Lang staan tal van suggesties om de Vijf Elementen theorie in je yogapractice toe te passen.



Geraadpleegde bronnen:

Gonnie van de Lang, Elk seizoen in je element, gezondheidsadviezen en oefeningen voor elk seizoen. Wierden, 2002.

Sie Lukas Kasenda, Vijf Elementen Qi Gong, met eenvoudige oefeningen voor innerlijke balans. 's-Gravenhage, 2002.

Vijf uitmuntende vaardigheden

Barefoot Doctor schrijft in zijn boek Handboek voor helden over de vijf uitmuntende vaardigheden.

De vijf uitmuntende vaardigheden zijn:
1. meditatie
2. vechtkunst
3. genezing
4. compositievaardigheden
5. presentatievaardigheden

Deze vijf uitmuntende vaardigheden kunnen een goede leidraad zijn voor je persoonlijke ontwikkeling. Als je er meer over wilt weten, dan kun je het beste het Handboek voor helden raadplegen. Mocht je echter dit boek niet binnen handbereik hebben, klik dan hier om een korte uitleg over de vijf uitmuntende vaardigheden lezen.

Yin & Yang op de fiets

Bruce Lee geeft in zijn boek The Tao of Gung Fu het fietsen als voorbeeld om het samenspel van yin en yang uit te leggen.

Als je vooruit wilt komen op de fiets, oefen je op het ene pedaal kracht uit (yang), terwijl je tegelijkertijd het andere pedaal loslaat (yin). Als je op beide pedalen gelijktijdig kracht uitoefent, kom je niet vooruit, en als je op geen van beide pedalen kracht uitoefent evenmin. Vooruitkomen op de fiets is dus een samenspel van kracht leveren en loslaten.

Bruce Lee stelt dat het met kung fu bewegingen net zo is: er moet een samenspel zijn van kracht en zachtheid.

Feitelijk geldt het voor alles in het leven, dus ook voor de beoefening van yoga; een harmonieus samenspel van yin en yang is essentieel.