Waarnemen

Dit is het Oud-Chinese karakter voor 'waarnemen'.

Het bovenste deel van het karakter staat voor 'leren'; de twee handen met daartussenin de dubbele X-vorm symboliseren de wisselwerking tussen leraar en leerling.
Het onderste deel is een sterk vereenvoudigd weergegeven mens met een groot oog. Het staat voor 'zien' en 'ontwaken'.

Waarnemen is geen passief proces, zoals een camera die beelden registreert of een microfoon die geluid opvangt. Waarnemen is veeleer een actief gebeuren; je gaat een interactie aan met de wereld om je heen en intussen let je goed op wat er gebeurt. En als je bereid bent om je opvattingen te herzien als ze niet stroken met wat je waarneemt, kom je tot inzicht.
Hoe dieper je inzicht in hoe de dingen in het leven werken, hoe beter je in staat bent om met de wisselvalligheden van het leven om te gaan.

_________________________________________

Het karakter is nagetekend uit:
Deng Ming-Dao, Iedere dag Tao, leven in balans en harmonie. Deventer, 1997.

Vrede als kunst

"Vrede als Levenskunst begint bij jou.
Werk aan jezelf en aan de jou toegewezen taak in de Vredeskunst. Iedereen heeft een geest die verfijnd kan worden, een lichaam dat op een of andere wijze getraind kan worden, een geschikt pad om te volgen. De bedoeling van jouw bestaan hier is om je innerlijke goddelijkheid te verwerkelijken en de verlichting die je in je draagt tot uitdrukking te brengen. Leef vreedzaam en breng de Kunst dan in praktijk bij al wat je tegenkomt"

- Morihei Ueshiba (grondlegger van aikido)

Natuur als inspiratiebron voor yogahoudingen

“Dolfijnen zijn de intelligentie van de zee. Door het beoefenen van de dolfijnhouding verkrijgen we niet alleen de wijsheid van de zeezoogdieren maar sympathiseren we ook met hun lot.
Iedere dag verliezen steeds meer zeezoogdieren en wezens van allerlei soort leefruimte door de menselijke bemoeienissen in de oceaan, de wouden, de bergen. De Ouden beoefenden de dierenhoudingen als een manier om respectvol stil te staan bij de wereld van de natuur waar wij deel van zijn.
De volgende keer dat je de dolfijn of de boom beoefent (of een van de dierenhoudingen), verbind dan je geest met deze wezens en mediteer over het helen van de oceanen en de wouden. Maak je oefening een gebed voor de vrede (ahimsa) voor alle levende wezens. Cultiveer verantwoordelijkheid voor land en zee."

- Julie Rappaport (in de Yogakalender van 2008)

Egyptische Zonnegroet (2)

Vorig jaar juli schreef ik over de Egyptische Zonnegroet¹. Onlangs keek ik of er online beschrijvingen van deze uitstekende serie op internet te vinden zijn, en ik heb er een paar gevonden:

http://www.jyo.nl/yoga/yoga-in-beeld/egyptische-zonnegroet

http://www.yogastad.be/zonnegroet.html

http://www.yogawithanne.co.uk/index_files/egyptiansalute.htm (Engelstalig)

De Engelstalige beschrijving wijkt enigszins af van de eerste twee. Volgens mij maakt het qua uitwerking niet veel uit, dus kijk maar wat je het prettigst vindt.

_________________________________________

¹ Zie het artikel 'Egyptische Zonnegroet' op deze blog.

Militante yogi's

Het is onvoorstelbaar maar waar, in India is er een yogagoeroe die de wapens wil opnemen om het Indiase bewind omver te werpen. Dat las ik tenminste onlangs in de Metro¹. Ik vraag mij dan af: hoe kan iemand nu oorlogzuchtige motieven hebben en tegelijkertijd beweren aan yoga te doen? Mij lijkt dat gewoon onmogelijk.

Hoewel streven naar geweldloosheid een zeer belangrijk aspect is van yoga (het wordt genoemd in de Acht Ledenmaten van Yoga van Patanjali²), is het ook voor een yogabeoefenaar onontbeerlijk fysiek en mentaal weerbaar te zijn. Maar hoe kun je dit verenigen met vredelievendheid?

Een paar weken geleden schreef ik over de levensbeschouwelijke fragmenten uit de serie Kung Fu op YouTube. Twee van deze fragmenten werpen wellicht licht op de zaak.





In het eerste fragment wordt gezegd dat het beter is om een aanval te ontwijken in plaats van er vol tegenin te gaan en dat het makkelijker is om een kracht af te buigen dan te stoppen. In het tweede fragment vraagt de jonge Caine zich af hoe je nu het pad van vrede kunt bewandelen als er mensen zijn die je weerstreven. Master Po antwoord hierop dat als je hart één is met de natuur er geen geweld is, ook al is je lichaam in strijd verwikkeld. Als je hart echter niet één is met de natuur, dan kan je lichaam weliswaar in rust zijn, maar dan is er toch geen vrede.



_________________________________________


¹ 'Yogagoeroe op de bres', Metro 9 juni 2011. Klik hier om dit krantenartikel te lezen.

² Zie het artikel 'De Acht Ledematen van Yoga' op deze blog.

De drie guna's

Volgens de yogafilosofie is alles in de natuur aan de werking van de drie guna's onderhevig.

Deze drie guna's zijn:
• tamas (materie, zwaarte);
• rajas (energie, beweging);
• sattva (bewustzijn, helderheid).

In alle dingen zijn alle drie de guna's vertegenwoordigd, maar niet alle drie in even sterke mate. Er is altijd één guna die overheerst terwijl de andere twee op de achtergrond aanwezig zijn.

Ook bij ons mensen is dat het geval. Van moment tot moment doet één van de drie guna's zich het sterkst gelden. Een voorbeeld maakt dit duidelijk: na hard werken in de tuin (rajas), heb je behoefte aan rust (tamas). Voldoening over de gedane arbeid geeft sattva¹. Afgezien van het feit dat de guna's afwisselend de boventoon voeren, zie je bij mensen ook dat er in het karakter vaak een guna overheerst. Zo zijn sommige mensen geneigd tot passiviteit (tamas), terwijl anderen voortdurend in de weer zijn (rajas), en weer anderen zijn overwegend kalm en gelijkmoedig (sattva).

De yogi's zijn van mening dat voeding een grote invloed heeft op welke guna het sterkst werkzaam is in ons. Zo maken bewerkt, oud, en te lang doorgekookt voedsel en (sterke) alcoholische drank het lichaam zwaar en loom en het denken traag. Deze voedingsmiddelen zijn dus tamas. Rajas-voeding, zoals rood vlees, koffie en sterk gekruid eten, brengen lichaam en geest in een staat van rusteloze opwinding. Tot slot worden verse groenten, zuivel, peulvruchen, zaden en noten als sattva-voeding gezien. Deze voedingsmiddelen maken het lichaam licht en vitaal en de geest rustig en helder².

De yogi streeft ernaar de sattva-guna de boventoon te laten voeren en beperkt zich bij voorkeur zoveel mogelijk tot sattva-voeding³. Uiteindelijk is echter het ideaal van de yogi alle drie de guna's (dus ook sattva) te overstijgen.

_________________________________________

¹ Dit voorbeeld is ontleend aan het boek 'Chakra's, bewustwording in het dagelijks leven' van Mieke de Bock en Miriam Wapenaar.

² In de ayurveda (een Indiase gezondheidsleer) wordt veel aandacht besteed aan de relatie tussen de drie guna's en voeding. Over dit onderwerp zijn in de loop der jaren vele publicaties verschenen.

³ Dit is niet bedoeld als voedingsadvies. Als je overweegt een bepaald dieet te gaan volgen, doe je er verstandig aan jezelf ervan te vergewissen dat je alle voedingstoffen binnenkrijgt die je lichaam nodig heeft.

Yama en niyama

Yama en niyama zijn twee onderdelen van de Acht Ledematen van Yoga (zie 'De Acht Ledematen van Yoga'). Yogadocent Ron van der Post zegt hier in het Tijdschrift voor Yoga (maart 2010) het volgende over:

“Yoga probeert de voedingsboedem voor ons lijden op te heffen met de richtlijnen in de yama's en niyama's. Als we deze richtlijnen als richtingaanwijzers gaan zien in ons individuele leven [niyama's] en ons sociaal leven [yama's], dan kan volgens de yogafilosofie een vredige en sociale samenleving ontstaan, waar het individu de ruimte heeft om te groeien. De yama's en de niyama's zijn de meest toegankelijke vorm die iedereen op zijn of haar niveau kan beoefenen en naleven. Niemand die in de yoga iets van jou verwacht of verlangt. Je kunt het gebruiken of niet, het is jouw proces en het zijn jouw behoeften. Het stimuleert een bewustwordingsproces waarin jij en niemand anders het tempo aangeeft.”